RSS Feed

Recensie Het punt Omega – Don DeLillo

Geplaatst op

HET PUNT OMEGA 
Koorddans tussen fictie en werkelijkheid

In de verzengende hitte van de woestijn proeven drie mensen elkaars eenzaamheid. Ze kijken uit over de balustrade en terwijl hun blik verschrompelt in de eindeloze verte, strekt de woestijn hun gesprekken uit tot het punt waarop je niets meer zegt…

Haiku-oorlog

De drieënzeventigjarige Richard Elster leeft teruggetrokken in de Californische woestijn, na een bewogen leven waarin hij voor de Amerikaanse Defensie de oorlog tegen Irak conceptualiseerde. Verpak de oorlog in een hapklare haiku en we zullen het slikken.
Filmmaker Jim Finley, een New Yorkse dertiger, raakt zo gefascineerd door Elsters rol als oorlogspoëet, dat hij hem wil strikken voor zijn nieuwe film. Het moet een uitgepuurde, bijna naakte oneshot-film worden, waarin Elster tegen een blanco muur staat en vertelt. Geen montage achteraf, geen scenario, geen plan. Gewoon Elster die hardop nadenkt en Finley die registreert.
Om Elster van zijn plannen te overtuigen, zoekt Finley hem op in zijn huis in de woestijn en verblijft daar een aantal weken. Al gauw wordt duidelijk dat Elster niet van plan is om in te gaan op Finleys filmvoorstel. Vanaf dan kabbelt het verhaal steeds meer op het ritme van de uitgestrekte woestijn. De gesprekken tussen beide heren vertragen zo intens dat elk spoor van dramatiek vervaagt en verdwijnt.

24 Hour Psycho
Hetzelfde gebeurt in het kaderverhaal. In de eerste en de laatste twintig bladzijden beschrijft DeLillo een gebeurtenis die op het eerste zicht losstaat van het centrale verhaal over Elster en Finley.
In deze hij-vertelling stap je mee in de beleving van een anonieme bezoeker van de filminstallatie 24 Hour Psycho van Douglas Gordon, die in de zomer van 2006 tentoongesteld werd in het Museum of Modern Art in New York. De installatie vertraagt de film Psycho van Hitchcock tot een weergave van precies vierentwintig uur. De bezoeker staat met zijn rug tegen de muur en drinkt gulzig van de geluidloze, uitgerekte beelden, die ontdaan van elke dramatiek tot hun essentie terugkeren. Hoe langer de man kijkt en de slow motion beelden in zich opneemt, hoe meer hij één wordt met het vertoonde, hoe dunner de scheidingslijn wordt tussen fictie en werkelijkheid.
Ook Finley lijkt steeds meer op te gaan in het uitgestrekte universum van de hete woestijn, waar hij luistert naar de monologen van Elster. Zijn verhalen worden steeds filosofischer, maar ook steeds schaarser van inhoud. Net als Finley blijf je hierdoor als lezer toch wat op je honger zitten. Van een hoofdpersonage dat de oorlog in Irak verpakte in gestroomlijnde, hermetische haiku’s, verwacht je ontboezemingen die meer om het lijf hebben. Zijn monologen verzanden in filosofische beschouwingen over zelfreflectie en het punt Omega. Wat het punt Omega precies inhoudt en hou je er geraakt blijft voor een stuk een mysterie. Teilhard de Chardin introduceerde deze christelijke filosofische term als het punt waarop de mensheid samenvalt met zijn verlosser. DeLillo schetst het eerder als het uiterste punt van verinnerlijking. ‘Het echte leven vindt plaats als we alleen zijn, denkend, voelend, verzonken in herinneringen, in dromerige zelfbespiegelingen, de submicroscopische momenten’, oppert Elster.
De enige echte dramatische wending in het verhaal is de plotse verdwijning van Jessie, de dochter van Elster, die de twee mannen een bezoek brengt in de woestijn. Haar verdwijning doet de filosofische stellingen van Elster in elkaar zakken als een kaartenhuisje. ‘Het punt Omega heeft zich verscherpt, hier en nu, tot het punt van een mes dat in een lichaam wordt gestoken.’ Elster vergaat stilletjes tot ‘ontroostbare menselijkheid’. Finley bergt zijn filmplannen op en snijdt de onzichtbare navelstreng tussen zichzelf en de oude Elster resoluut doormidden. Einde van een illusie.

Poëtische finale
In het afsluitende kaderverhaal zoomt Don DeLillo opnieuw in op de anonieme bezoeker van de filminstallatie in New York. Hij wekt daarin nog een suggestie ter verklaring van de verdwijning van Jessie maar hij blijft meerduidig en vaag. In een poëtische finale laat hij de man als het ware één worden met Norman Bates, het moordzuchtige hoofdpersonage uit Psycho, waardoor je als lezer weer verbanden gaat zoeken met het centrale verhaal.
Don DeLillo schrijft met Het punt Omega een uitgepuurde ideeënroman waarin betekenissen meerduidig zijn en waarin je als lezer steeds nieuwe parallellen en dwarsverbanden ontdekt.
Het beeld van de man tegen een blanco wand springt er een aantal keren uit en herbergt verschillende betekenissen. DeLillo daagt je uit om vragen te stellen. Wil Finley met zijn film, Elster dwingen tot een schuldbekentenis? Wil hij hem als een veroordeelde tegen de wand plaatsen en zijn verantwoordelijkheid over de gebeurtenissen in Irak inkaderen en vereeuwigen? Immers op pagina 118 wordt er geopperd ‘Hij is niet verantwoordelijk voor deze gedachten. Maar het blijven wel zijn gedachten, nietwaar?’
Het antwoord op deze vragen blijft uit. DeLillo neemt je niet bij het handje om samen naar de uitgang te kuieren. Hij wordt niet voor niets beschouwd als één van de spilfiguren van het literair postmodernisme. Ook in Het punt Omega verlaat hij de traditie van de grote verhalen met een logisch plot, eenduidig vertelperspectief en oorzakelijke verbanden. Niets is wat het lijkt en de lijn tussen fictie en werkelijkheid spint hij dun. Niet zo dun als in het extatische Lunar Park van Bret Easton Ellis of zoals in het lyrische Tongkat van Peter Verhelst, maar het blijft spannend koorddansen in het postmoderne taaluniversum van DeLillo.

Advertenties

Over Evy Van Eynde

https://evyvaneynde.wordpress.com/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Anker Tong

Fiction

Woordzoeker vzw

Muzische, artistieke taaleducatie voor kinderen, jongeren en volwassenen

Het Ontstaan

Hoe de woorden zich bewegen en vorm worden

Kim in de pen blogt

Belevenissen van een maandagskind

ben zo terug!

En toen was er...

Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Rolf van der Leest

Gebundelde karakters als proviand voor de geest

gedacht & gedicht

en soms wat meer gedicht dan gedacht

pazzidiparole.wordpress.com/

Ann Van Dessel - Daniel Billiet - Erwin Steyaert - Hilde Pinnoo

Lettergoesting

Over kunst en letters en hun plaats in mijn leven

Fotogedichten van Lenjef

Losse gedachten in woord en beeld gevangen ©

Places Unknown

Dmitrii Lezine's Places Unknown is fine art and travel photography from around the world. Enjoy!

Figments of a DuTchess

not noble, just Dutch

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

LouTerLou, I'm telling you

blogs, columns, life

Loessoep

I'd rather be a verb than a noun

Margo Hermans

Blog what you live; don't live to blog.

Lettersmid

Vindt (de) zin

Goed Gezind

Terug naar de eenvoud

Kluger Hans

Online platform

KING BILLY's REPUBLIC

For whatever it's worth

ilcavallobianco

corri, corri mezza prato

Alowieke

Ik kijk en ik creëer

Stop Shop 2014

we stoppen de shopping waanzin (voor één jaar)

Land van Eden

Of hoe we anders kunnen leven en denken.

Jean Philip De Tender

alles is een verhaal

kribbels uit mijn leven

een kijk in mijn gedachten en de gebeurtenissen uit mijn dagelijks leven, heel gewone dingen, misschien ook wel heel bijzondere......

Taaldacht

Mijmeringen over de aard en wortels van onze taal

Take This Now

Don't let yesterday use up too much of today

Juliecafmeyer's Blog

Just another WordPress.com site

sarahgoodreau

things and not things.

Door Suzanne

De beleving in al haar facetten

Opmerkelijke Manieren

mijn ervaringen als lid van Mensa

akim a.j. willems

pssst...het menu van deze site vind je dààr in het hoekje = = = = = = = = = > > > >

Groove Garden

Adriaan Kuipers

Spiegelingen

Mijn wereld in spiegelbeeld

Kaat Kladdert

Kaat kladdert erop los

Ketogeen... en... Wat ?

Zelfexperiment van ketogeen..... eten ! En ? Hé ? Ja dat !

Leen Huet

Leen Huets blog

%d bloggers liken dit: